Hook
Tôi từng khóc vì mất 200 triệu trong một dự án ICO năm 2017. Nhưng không, nỗi đau lớn hơn cả là khi tôi nhìn thấy biểu đồ giá Bitcoin giảm 60% trong bear market 2022, trong khi tôi đang ôm một đống ASIC cũ mua đỉnh. Khi ấy, tôi ngồi hàng giờ đọc báo cáo tài chính của TSMC, hy vọng tìm thấy một tín hiệu cứu rỗi. Và rồi họ công bố doanh thu quý 3 vượt kỳ vọng, đạt 450 tỷ USD – tôi thở phào. Nhưng liệu đây có thực sự là tin tốt cho những người đào coin? Hay chỉ là một cái bẫy ngọt ngào do AI ngụy trang?
Context
TSMC – Đài Loan Semiconductor Manufacturing Company – là nhà sản xuất chip lớn nhất thế giới. Mọi chiếc ASIC đào Bitcoin, từ Antminer S19 Pro đến mẫu S21 mới nhất, đều được khắc trên wafer silicon từ các fab của TSMC. Khi TSMC nói họ tăng doanh thu nhờ nhu cầu AI và crypto hardware, thị trường mining lập tức phấn khích. Thế nhưng, tôi học được từ những vết sẹo rằng: thị trường thường đọc sai tín hiệu. Năm 2022, tôi tin rằng TSMC tăng doanh thu là điềm báo cho bull run, và tôi mua thêm 5 chiếc Antminer – kết quả là giá Bitcoin lao dốc, còn tôi ôm cục nợ. Lần này, tôi phải nhìn kỹ hơn.
Core
Hãy bắt đầu với con số. Doanh thu quý 3 của TSMC đạt 18,5 tỷ USD, cao hơn 4% so với dự báo của các nhà phân tích. Điều gây chú ý là họ dự báo doanh thu quý 4 sẽ vượt 20 tỷ USD – mức kỷ lục. Nhưng điều quan trọng không phải tổng số, mà là cấu trúc doanh thu. Trong báo cáo thu nhập của TSMC cho nhà đầu tư, họ phân loại doanh thu theo ngành: HPC (High Performance Computing – chủ yếu là chip AI cho NVIDIA), Automotive, IoT, và "Others" – bao gồm cả crypto mining.
Năm 2023, mảng "Others" chiếm khoảng 6% doanh thu của TSMC. Nhưng trong quý 3, doanh thu từ mảng này tăng 15% so với quý trước. Lý do? Đơn đặt hàng ASIC mới từ Bitmain và MicroBT cho dòng máy S21 và M60. Trong một cuộc họp với nhà phân tích, CFO của TSMC nói: "Chúng tôi thấy nhu cầu từ mảng crypto đang trở lại, nhưng vẫn còn rất nhỏ so với AI."
Từ đây, tôi thấy một sự thật phản trực giác: mức tăng trưởng 15% này, về mặt tuyệt đối, chỉ là vài trăm triệu USD – tương đương với lượng chip cho khoảng 100.000 máy đào S21. Nhưng thị trường mining đã định giá điều này như một tín hiệu "đại phục hưng". Tôi từng mắc sai lầm tương tự năm 2021, khi TSMC công bố doanh thu crypto tăng 50% – và tôi nghĩ rằng đó là lúc mua máy đào. Hóa ra, đó là đỉnh của chu kỳ, và ngay sau đó giá Bitcoin giảm 30%.
Hãy nhìn vào dữ liệu lịch sử: mỗi lần TSMC báo cáo doanh thu crypto tăng trưởng mạnh, thường là thời điểm các nhà sản xuất ASIC đã đặt hàng từ 6-9 tháng trước. Có nghĩa là tín hiệu hiện tại phản ánh nhu cầu từ đầu năm 2023 – khi Bitcoin còn dưới 30.000 USD. Bây giờ Bitcoin đã ở mức 70.000 USD, các đơn hàng ASIC mới có thể đã tăng vọt, nhưng TSMC chưa phản ánh điều đó vì thời gian sản xuất kéo dài. Do đó, dữ liệu doanh thu quý 3 của TSMC là một chỉ báo trễ, không phải chỉ báo dẫn đầu.
Contrarian
Góc nhìn ngược mà tôi muốn đưa ra: tin tốt từ TSMC có thể thực sự là tin xấu cho các nhà đầu tư mining. Bởi vì nếu TSMC đang dành phần lớn năng lực sản xuất cho chip AI (vốn có biên lợi nhuận cao hơn), thì việc sản xuất chip ASIC cho crypto sẽ bị chèn ép. Giám đốc điều hành của một công ty đào coin từng tâm sự với tôi: "Chúng tôi phải trả giá cao hơn 20% để được ưu tiên sản xuất, so với các đối thủ AI." Chi phí này cuối cùng sẽ chuyển sang người mua máy đào.
Hãy nhìn vào hệ lụy: giá máy đào S21 Pro hiện đã tăng 30% so với quý trước, lên gần 5.000 USD. Nếu chi phí chip tăng, giá máy sẽ tiếp tục tăng làm giảm lợi nhuận đào. Trong khi đó, Bitcoin halving đã diễn ra vào tháng 4 năm 2024, phần thưởng khối giảm một nửa. Kết hợp tăng giá máy và giảm phần thưởng, lợi nhuận đào trên mỗi TH/s có thể giảm 40% trong 6 tháng tới. Đó là lý do tại sao tôi cho rằng "tin tốt" từ TSMC có thể là tín hiệu cảnh báo cho những ai đang định FOMO mua máy.
Takeaway
Học từ scam, không phải từ thành công – tôi đã mất tiền vì tin vào tín hiệu tăng trưởng doanh thu TSMC một cách mù quáng. Hôm nay, tôi nhìn vào dữ liệu và thấy một câu chuyện khác: dòng tiền đang chảy vào AI, còn crypto mining chỉ là kẻ ăn theo. Nếu bạn là một nhà đầu tư mining, đừng nhìn vào doanh thu TSMC mà hãy nhìn vào backlog đơn hàng ASIC, giá máy đào, và chi phí điện. Còn nếu bạn là một người tin vào phi tập trung, hãy nhớ: sự phụ thuộc vào một nhà sản xuất chip duy nhất là vết sẹo lớn nhất của PoW. Tương lai của crypto không nằm ở TSMC, mà nằm ở việc thoát khỏi sự kiểm soát của nó.
— Bài viết thể hiện quan điểm cá nhân, không phải lời khuyên đầu tư. Hãy tự nghiên cứu.