Tôi từng nghĩ mình đã thấy tất cả. Năm 2017, tôi mất ba tháng phân tích mã nguồn của năm dự án ICO, phát hiện mười hai điểm bất thường về kỹ thuật. Tôi nghĩ mình thông minh. Tôi nghĩ mình có thể nhìn thấu mọi trò lừa đảo. Rồi năm 2022, thị trường sụp đổ. Số lượng học viên của ChainWise Academy giảm 60%, doanh thu gần như bằng không. Tôi không bị lừa bởi một dự án nào cả — tôi bị lừa bởi chính niềm tin của mình vào thị trường luôn đi lên. Đó là bài học đắt giá nhất tôi từng học: học từ scam, không phải từ thành công.
Hôm qua, KOSPI lao dốc 6% trong một phiên giao dịch. Bộ trưởng Tài chính Hàn Quốc lập tức lên tiếng: 'Chính phủ đang nghiên cứu các biện pháp ổn định thị trường.' Nếu bạn là một nhà đầu tư mới, bạn có thể nghĩ: 'Ồ, chính phủ sắp vào cuộc, thị trường sẽ ổn thôi.' Tôi đã từng nghĩ vậy. Cho đến khi tôi nhận ra rằng, trong thế giới tài chính, 'nghiên cứu' thường là cách nói lịch sự của 'chúng tôi chưa biết phải làm gì'.
Hãy cùng nhìn vào bối cảnh. Thị trường chứng khoán Hàn Quốc không phải là một thị trường nhỏ lẻ. Nó là nơi cư ngụ của những gã khổng lồ công nghệ như Samsung và SK Hynix. Nhưng bên dưới lớp vỏ bọc đó là một cấu trúc tài chính đầy rủi ro: các quỹ ETF đòn bẩy đơn cổ phiếu. Đây là những công cụ tài chính cho phép nhà đầu tư cá nhân đặt cược gấp đôi, gấp ba vào biến động của một cổ phiếu duy nhất. Nó giống như một loại ma túy tài chính — mang lại cảm giác mạnh, nhưng liều chết cũng chỉ trong gang tấc.
Khi thị trường giảm, những kẻ nghiện ma túy đó bắt đầu bị ép phải bán. Không phải vì họ muốn, mà vì họ buộc phải làm vậy để đáp ứng yêu cầu ký quỹ. Đây là lúc vòng xoáy tử thần bắt đầu: giá giảm → gọi ký quỹ → bán tháo → giá lại giảm sâu hơn. Tôi đã chứng kiến điều này nhiều lần trong thế giới crypto. Nó không bao giờ kết thúc tốt đẹp. Bộ trưởng Tài chính nói về việc điều chỉnh các quỹ ETF đòn bẩy đơn cổ phiếu. Đây là một tín hiệu đúng, nhưng nó giống như việc khóa cửa chuồng bò sau khi bò đã chạy mất.
Điều khiến tôi bận tâm không phải là sự sụp đổ — tôi đã thấy quá nhiều sự sụp đổ rồi. Điều khiến tôi bận tâm là sự chậm chạp trong phản ứng. Trong thế giới phi tập trung, khi một giao thức bị tấn công, cộng đồng phải phản ứng trong vòng vài phút. Nếu bạn chờ đợi một giờ, bạn sẽ mất tất cả. Ở Hàn Quốc, Bộ trưởng Tài chính nói 'đang nghiên cứu'. Trong thế giới của tôi, 'nghiên cứu' là một từ nguy hiểm. Nó tạo ra một khoảng trống — một khoảng trống mà sự hoảng loạn sẽ lấp đầy.
Hãy tưởng tượng bạn đang ở trong một căn phòng đang cháy. Bạn hét lên: 'Có ai đang nghiên cứu cách dập lửa không?' Câu trả lời đó sẽ không làm bạn yên tâm. Nó sẽ khiến bạn càng hoảng loạn hơn. Đó chính xác là những gì đang xảy ra trên thị trường Hàn Quốc. Khoảng cách giữa 'nghiên cứu' và 'hành động' là khoảng cách giữa sự sống và cái chết trong một cuộc khủng hoảng tài chính.
Tôi sẽ nói với bạn một điều mà không ai trong giới tài chính truyền thống muốn thừa nhận: các biện pháp kiểm soát vốn và can thiệp thị trường, trong ngắn hạn, là cần thiết. Bitcoin và Ethereum được xây dựng trên triết lý phi tập trung, nhưng ngay cả trong thế giới crypto, chúng ta có những cơ chế như 'circuit breaker' để tạm dừng giao dịch khi thị trường biến động quá mạnh. Hàn Quốc cần một cái gì đó tương tự. Họ cần một 'kill switch' cho các quỹ ETF đòn bẩy đơn cổ phiếu. Họ cần một tuyên bố rõ ràng từ Ngân hàng Trung ương về việc cung cấp thanh khoản khẩn cấp. Họ cần một quỹ bình ổn thị trường với số tiền cụ thể, không phải một lời hứa mơ hồ.
Nhưng đây mới là phần đáng sợ nhất: ngay cả khi họ làm tất cả những điều đó, thị trường vẫn có thể tiếp tục giảm. Bởi vì vấn đề không phải là thanh khoản. Vấn đề là niềm tin. Khi niềm tin bị phá vỡ, không có lượng thanh khoản nào có thể hàn gắn nó ngay lập tức. Tôi đã thấy điều này trong đợt sụp đổ của Terra Luna. Tôi đã thấy điều này trong sự sụp đổ của FTX. Niềm tin là thứ khó xây dựng nhất và dễ phá hủy nhất trong tài chính.
Hãy nhìn vào những con số. KOSPI giảm 6% trong một ngày. Đó là một sự kiện 'black swan' đối với hầu hết các nhà đầu tư. Nhưng nếu bạn nhìn vào dữ liệu on-chain của các stablecoin, bạn sẽ thấy một câu chuyện khác. Trong 24 giờ qua, khối lượng giao dịch của USDT và USDC trên các sàn giao dịch tập trung đã tăng vọt 40%. Mọi người đang chuyển đổi tài sản của họ thành tiền mặt kỹ thuật số. Họ đang chạy trốn. Và họ chạy trốn không phải vì họ sợ mất tiền, mà vì họ sợ bị bỏ lại phía sau. Đây là bản năng của bầy đàn, và nó mạnh hơn bất kỳ phân tích cơ bản nào.
Tôi đã từng là một phần của bầy đàn đó. Năm 2020, trong đợt sụp đổ của Covid-19, tôi đã bán tháo toàn bộ danh mục đầu tư của mình. Tôi đã mất 30% giá trị chỉ trong một tuần. Tôi đã hành động dựa trên cảm xúc, không phải lý trí. Đó là một sai lầm mà tôi sẽ không bao giờ lặp lại. Bài học lớn nhất tôi học được từ những sai lầm đó là: trong thời kỳ khủng hoảng, đừng nhìn vào biểu đồ giá. Hãy nhìn vào cấu trúc thị trường. Cấu trúc thị trường Hàn Quốc hiện tại đang bị phá vỡ bởi các quỹ ETF đòn bẩy đơn cổ phiếu. Cho đến khi vấn đề cấu trúc này được giải quyết, bất kỳ nỗ lực ổn định nào cũng chỉ là 'băng cá nhân' trên một vết thương sâu.
Vậy chúng ta nên làm gì? Là một người đã từng 'dính bẫy' và 'học từ scam', tôi có một vài gợi ý. Đầu tiên, đừng vội vàng 'bắt dao rơi'. Thị trường có thể tiếp tục giảm. Thứ hai, hãy chú ý đến tín hiệu từ Ngân hàng Trung ương Hàn Quốc. Nếu họ tuyên bố cắt giảm lãi suất khẩn cấp hoặc cung cấp thanh khoản không giới hạn, đó là một tín hiệu mua. Thứ ba, hãy nhìn vào tỷ giá USD/KRW. Nếu đồng won tiếp tục suy yếu, đó là dấu hiệu của dòng vốn chảy ra. Và cuối cùng, hãy nhớ: trong thị trường giảm, sống sót là quan trọng hơn lợi nhuận. Tôi đã mất 200 triệu vì tin vào một 'mentor'. Tôi đã mất 60% học viên vì tin vào thị trường. Nhưng tôi vẫn ở đây. Bởi vì tôi đã học được cách sống sót.
Hãy nhìn vào bức tranh lớn hơn. Sự sụp đổ của thị trường chứng khoán Hàn Quốc không chỉ là một sự kiện riêng lẻ. Nó là một phần của một xu hướng toàn cầu — sự kết thúc của kỷ nguyên tiền rẻ và sự trở lại của biến động. Trong thế giới crypto, chúng ta đã quen với biến động. Chúng ta sống trong đó. Nhưng thế giới tài chính truyền thống thì không. Các ngân hàng trung ương đã bơm quá nhiều thanh khoản vào hệ thống, và bây giờ họ đang rút nó ra. Hậu quả là những gì chúng ta đang thấy: các thị trường mới nổi bị tổn thương nặng nề nhất, bởi vì chúng có ít 'lớp đệm' nhất.
Nếu bạn đang đọc bài viết này và cảm thấy hoảng loạn, tôi hiểu. Tôi đã từng ở đó. Nhưng hãy nhớ: sự hoảng loạn là kẻ thù lớn nhất của lợi nhuận. Thay vì hoảng loạn, hãy phân tích. Hãy nhìn vào dữ liệu. Hãy nhìn vào cấu trúc. Và hãy nhớ câu chuyện của tôi: tôi đã mất tiền vì tin vào sự thành công, và tôi đã học được bài học từ sự thất bại. Học từ scam, không phải từ thành công. Đó là con đường duy nhất để tồn tại trong thế giới tài chính đầy biến động này.